Thương lượng tập thể là gì?
Theo Điều 65 Bộ luật Lao động 2019, thương lượng tập thể là việc đàm phán, thỏa thuận giữa một hoặc nhiều tổ chức đại diện người lao động với một hoặc nhiều người sử dụng lao động hoặc tổ chức đại diện người sử dụng lao động nhằm xác lập điều kiện lao động, quy định về mối quan hệ giữa các bên và xây dựng quan hệ lao động tiến bộ, hài hòa và ổn định.
Thương lượng tập thể là một nội dung quan trọng trong quan hệ lao động, cho phép người lao động và người sử dụng lao động cùng trao đổi, thỏa thuận về những vấn đề liên quan trực tiếp đến việc làm, tiền lương, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và các điều kiện lao động khác.
Việc thương lượng tập thể không chỉ được thực hiện khi phát sinh tranh chấp mà còn có thể được tiến hành để chủ động xác lập các điều kiện lao động phù hợp với tình hình thực tế tại doanh nghiệp. Kết quả thương lượng có thể trở thành cơ sở để các bên xây dựng và ký kết thỏa ước lao động tập thể.
Theo Điều 66 Bộ luật Lao động 2019, thương lượng tập thể được thực hiện theo nguyên tắc tự nguyện, hợp tác, thiện chí, bình đẳng, công khai và minh bạch. Các bên tham gia thương lượng phải tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của nhau, không được ép buộc hoặc cản trở quá trình thương lượng.
Như vậy, bản chất của thương lượng tập thể là quá trình các bên cùng trao đổi và tìm kiếm sự thống nhất về những vấn đề thuộc quan hệ lao động. Nội dung thỏa thuận phải được xác lập trên cơ sở tự nguyện và phù hợp với quy định của pháp luật lao động.
Nội dung thương lượng tập thể gồm những gì?
Theo Điều 67 Bộ luật Lao động 2019, các bên thương lượng lựa chọn một hoặc một số nội dung sau để tiến hành thương lượng tập thể bao gồm:
- Tiền lương, trợ cấp, nâng lương, thưởng, bữa ăn và các chế độ khác;
- Mức lao động và thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, làm thêm giờ, nghỉ giữa ca;
- Bảo đảm việc làm đối với người lao động;
- Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; thực hiện nội quy lao động;
- Điều kiện, phương tiện hoạt động của tổ chức đại diện người lao động; mối quan hệ giữa người sử dụng lao động và tổ chức đại diện người lao động;
- Cơ chế, phương thức phòng ngừa, giải quyết tranh chấp lao động;
- Bảo đảm bình đẳng giới, bảo vệ thai sản, nghỉ hằng năm; phòng, chống bạo lực và quấy rối tình dục tại nơi làm việc;
- Nội dung khác mà một hoặc các bên quan tâm.
Trong đó, tiền lương và các khoản liên quan đến thu nhập của người lao động thường là nội dung quan trọng trong thương lượng tập thể. Các bên có thể thỏa thuận về mức lương, cơ chế nâng lương, tiền thưởng, trợ cấp hoặc những khoản phúc lợi khác, miễn là nội dung thỏa thuận không trái với quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và làm thêm giờ cũng có thể được đưa vào thương lượng. Việc thỏa thuận phải bảo đảm quyền lợi tối thiểu của người lao động theo quy định của Bộ luật Lao động.
Các bên cũng có thể thương lượng về bảo đảm việc làm, điều kiện làm việc, an toàn và vệ sinh lao động, cơ chế giải quyết tranh chấp và những vấn đề khác mà các bên cùng quan tâm.
Việc xác định rõ nội dung thương lượng giúp các bên tập trung vào những vấn đề thực tế cần giải quyết, đồng thời tạo cơ sở để xây dựng thỏa thuận phù hợp với điều kiện hoạt động của doanh nghiệp.
