Quyền lợi và các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất chi tiết

Khi Nhà nước giải phóng mặt bằng, ngoài khoản đền bù về đất và tài sản, người dân còn được hưởng các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất bao gồm: hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ sản xuất kinh doanh, hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề và hỗ trợ tái định cư. Chính sách hỗ trợ khi thu hồi đất này được quy định chi tiết tại khoản 1 Điều 108 Luật Đất đai 2024 nhằm bảo đảm người sử dụng đất có điều kiện ổn định chỗ ở và sinh kế lâu dài.

Việc nắm rõ các quy định pháp luật về các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất giúp chủ sử dụng đất chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Điều kiện hưởng các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất

Căn cứ Khoản 1 Điều 108 Luật Đất đai 2024 và các điều từ Điều 19 đến Điều 25 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, người sử dụng đất được nhận các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất khi đáp ứng đủ các điều kiện theo pháp luật. 

Đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp, điều kiện nhận hỗ trợ gắn liền với nguồn thu nhập chính từ đất nông nghiệp bị thu hồi. Khi thực hiện bồi thường thu hồi đất nông nghiệp, cơ quan chức năng sẽ xác minh tỷ lệ diện tích đất thu hồi so với tổng diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng để quyết định mức hỗ trợ phù hợp.

Đối với tổ chức, hộ kinh doanh, điều kiện nhận các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất là phải có đăng ký kinh doanh, thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ và bị ngừng sản xuất, kinh doanh do ảnh hưởng trực tiếp từ quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Chi tiết mức hỗ trợ thu hồi đất cho người sử dụng đất

Chính sách bồi thường và mức hỗ trợ thu hồi đất hiện nay được thiết kế đa dạng nhằm bao quát mọi khía cạnh đời sống, từ việc đảm bảo lương thực hằng ngày đến định hướng nghề nghiệp lâu dài cho người dân.

Hỗ trợ ổn định đời sống và hỗ trợ sản xuất kinh doanh

Khoản hỗ trợ ổn định đời sống được áp dụng đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi bị thu hồi từ 30% diện tích đất nông nghiệp đang sử dụng trở lên theo quy định tại Điều 19 Nghị định 88/2024/NĐ-CP. Mức hỗ trợ được tính bằng tiền tương đương 30 kg gạo/nhân khẩu/tháng theo giá thị trường tự do tại địa phương.

Thời gian hưởng khoản hỗ trợ ổn định đời sống phụ thuộc vào tỷ lệ diện tích đất thu hồi:

• Thu hồi từ 30% đến 70% diện tích: Hưởng 6 tháng nếu không phải di chuyển chỗ ở; hưởng 12 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở (vùng khó khăn có thể lên đến 24 tháng).

• Thu hồi trên 70% diện tích: Hưởng 12 tháng nếu không di chuyển chỗ ở; hưởng 24 tháng nếu phải di chuyển chỗ ở (vùng khó khăn tối đa 36 tháng).

Bên cạnh đó, khoản hỗ trợ sản xuất kinh doanh được quy định tại Điều 20 Nghị định 88/2024/NĐ-CP dành cho các tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh phải ngừng sản xuất. Mức hỗ trợ sản xuất kinh doanh bằng tiền tối đa bằng 30% một năm thu nhập sau thuế, tính theo mức thu nhập bình quân của 03 năm liền kề trước đó được cơ quan thuế xác nhận. Ngoài ra, người sử dụng đất còn được hỗ trợ chi phí di dời máy móc, nhà xưởng và nguyên vật liệu đến cơ sở mới.

Hỗ trợ đào tạo chuyển nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ nông nghiệp

Theo quy định tại Điều 109 Luật Đất đai 2024 và Điều 22 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, khoản hỗ trợ đào tạo chuyển nghề và tìm kiếm việc làm là quyền lợi cực kỳ quan trọng đối với hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Khi xảy ra việc bồi thường thu hồi đất nông nghiệp, đất sản xuất bị mất đi đồng nghĩa với việc người dân mất đi tư liệu sản xuất chính.

Mức hỗ trợ đào tạo chuyển nghề được chi trả bằng tiền, tối đa không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong Bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi (nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương). Đây là một trong các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất có giá trị tài chính lớn nhất, giúp hộ nông dân có vốn chuyển đổi sang các nghề phi nông nghiệp, thương mại hoặc dịch vụ.

Hỗ trợ tái định cư và ổn định chỗ ở khi bị bồi thường thu hồi đất

Căn cứ Điều 110 và Điều 111 Luật Đất đai 2024, khi Nhà nước thu hồi đất ở dẫn đến việc người dân bị mất nhà ở và không còn chỗ ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất thu hồi thì sẽ được bố trí tái định cư. Trong thời gian chờ bàn giao nhà ở hoặc đất ở tái định cư, người dân được nhận các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất về tiền thuê nhà tạm cư.

Trường hợp hộ gia đình, cá nhân tự lo chỗ ở (không nhận nhà ở/đất ở tái định cư do Nhà nước bố trí) thì ngoài việc được bồi thường về đất theo giá thị trường, Nhà nước sẽ chi trả thêm một khoản tiền hỗ trợ tái định cư tự lo chỗ ở. Mức tiền này do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương.

Bảng tổng hợp mức đền bù đất nông nghiệp và các khoản hỗ trợ đi kèm

Để giúp bạn đọc có cái nhìn tổng quan về các chính sách bồi thường và các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất, dưới đây là bảng tổng hợp các quy định pháp lý hiện hành:

Thông qua bảng trên, có thể thấy tổng mức đền bù đất nông nghiệp mà người dân nhận được trên thực tế sẽ bao gồm: Giá trị tiền bồi thường đất + Tiền hỗ trợ đào tạo chuyển nghề + Tiền hỗ trợ ổn định đời sống + Các khoản hỗ trợ khác. Sự kết hợp này giúp tổng giá trị chi trả tăng lên đáng kể so với chỉ tính riêng bảng giá đất đền bù đơn thuần.

Tóm lại, việc nắm rõ quy định về các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất là quyền lợi hợp pháp và thiết thân của mọi người sử dụng đất. Các chính sách như hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ sản xuất kinh doanh hay hỗ trợ đào tạo chuyển nghề theo Luật Đất đai 2024 đã mở rộng và tăng cường đáng kể mức độ bảo vệ sinh kế cho người dân. Khi nhận được thông báo giải phóng mặt bằng, chủ sử dụng đất cần đối chiếu kỹ lưỡng diện tích, hiện trạng sử dụng đất của gia đình mình với các điều kiện quy định để yêu cầu tính đúng, tính đủ tất cả các khoản hỗ trợ khi thu hồi đất theo quy định pháp luật.

Xem thêm: Thủ tục đăng ký doanh nghiệp qua mạng mới nhất năm 2026