Hành vi không trả lại tiền chuyển nhầm bị xử lý ra sao?
Nhiều người lầm tưởng rằng "tiền đã vào tài khoản của tôi thì là của tôi". Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, quan niệm này là không đúng và có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng.
Theo Bộ luật Dân sự 2015, Điều 579 quy định về Nghĩa vụ hoàn trả:
"1. Người chiếm hữu, người sử dụng tài sản của người khác mà không có căn cứ pháp luật thì phải hoàn trả cho chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản đó; nếu không tìm được chủ sở hữu, chủ thể có quyền khác đối với tài sản thì phải giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trừ trường hợp quy định tại Điều 236 của Bộ luật này.
2. Người được lợi về tài sản mà không có căn cứ pháp luật làm cho người khác bị thiệt hại thì phải hoàn trả khoản lợi đó cho người bị thiệt hại, trừ trường hợp quy định tại Điều 236 của Bộ luật này."
Như vậy, người nhận được tiền do chuyển khoản nhầm phải hoàn trả số tiền cho chủ sở hữu, nếu không có thông tin của chủ sở hữu thì phải giao cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Đồng thời, gây thiệt hại thì phải bồi thường cho chủ sở hữu.
Xử phạt vi phạm hành chính:
Người nhận được tiền cố tình không trả sẽ bị phạt tiền từ 3 triệu đồng đến 5 triệu đồng theo Điểm đ Khoản 2 Điều 18 Nghị định số 282/2025/NĐ-CP Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; Phòng, chống tệ nạn xã hội; Phòng, chống bạo lực gia đình:
"Chiếm giữ trái phép tài sản của người khác nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc sử dụng, mua, bán, thế chấp, cầm cố trái phép tài sản của người khác;"
Đồng thời, phải trả lại số tiền nhận được theo Điểm a và b Khoản 4 Điều 18 Nghị định này.
Truy cứu trách nhiệm hình sự:
Trường hợp người nhận được tiền cố tình không trả theo yêu cầu của chủ sở hữu, sẽ có thể đối mặt với chế tài hình sự theo Điều 176 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung bởi Bộ luật hình sự 2017) quy định về Tội chiếm giữ trái phép tài sản:
- Khung 1: Phạt tiền từ 10 đến 50 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm (với giá trị từ 10 đến dưới 200 triệu đồng).
- Khung 2: Phạt tù từ 01 đến 05 năm (với giá trị từ 200 triệu đồng trở lên).
.png)
Cách xử lý khi người nhận từ chối trả lại tiền
Khi phát hiện đã chuyển nhầm tiền và người nhận cố tình trốn tránh, không hợp tác hoàn trả, có thể thực hiện theo các bước sau đây:
Bước 1: Thu thập đầy đủ chứng cứ giao dịch
- Lưu giữ lại toàn bộ biên lai chuyển tiền thành công từ ứng dụng ngân hàng.
- Chụp lại các đoạn tin nhắn, cuộc gọi thể hiện việc bạn đã liên hệ, thông báo và yêu cầu người nhận trả lại tiền nhưng họ cố tình từ chối hoặc im lặng.
Bước 2: Liên hệ ngay với Ngân hàng giao dịch
- Đến ngay chi nhánh gần nhất của ngân hàng bạn sử dụng hoặc gọi tổng đài chính thức để thông báo về việc chuyển nhầm tài khoản.
- Yêu cầu ngân hàng hướng dẫn thủ tục tra soát, lập biên bản ghi nhận sự việc và hỗ trợ liên kết với ngân hàng phía người nhận để phối hợp giải quyết.
Bước 3: Trình báo Cơ quan Công an
- Nếu người nhận kiên quyết không trả hoặc không liên lạc được, bạn hãy làm Đơn trình báo/tố giác tội phạm gửi tới cơ quan Công an.
- Kèm theo đơn là các chứng cứ: sao kê ngân hàng, biên lai chuyển nhầm, bản ghi chép cuộc gọi/tin nhắn. Cơ quan công an sẽ tiến hành xác minh nhân thân, triệu tập người nhận tiền lên làm việc và yêu cầu họ hoàn trả tài sản.
Bước 4: Khởi kiện ra Tòa án
- Trong trường hợp cơ quan công an hướng dẫn giải quyết theo con đường dân sự, bạn có quyền làm Đơn khởi kiện gửi đến Tòa án nhân dân cấp có thẩm quyền.
- Yêu cầu Tòa án buộc người nhận nhầm phải trả lại toàn bộ số tiền gốc và yêu cầu bồi thường thiệt hại (nếu có căn cứ chứng minh).
Lưu ý
- Không tự ý đe dọa, bêu xấu trên mạng xã hội: Nhiều người bức xúc dễ đăng ảnh số tài khoản hoặc bêu rếu người nhận nhầm lên trên các nền tảng mạng xã hội. Hành vi này có thể vi phạm pháp luật về quyền nhân thân, xúc phạm danh dự nhân phẩm người khác và bạn có thể bị phạt hành chính hoặc bị kiện ngược lại.
- Cảnh giác với các chiêu trò giả mạo: Nếu bạn là người nhận được tiền chuyển nhầm từ người lạ và họ yêu cầu bạn bấm vào các đường link lạ để "hoàn tiền" hoặc qua trung gian, hãy cực kỳ cảnh giác vì đây là thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản tinh vi trên không gian mạng. Cách an toàn nhất là ra trực tiếp ngân hàng để xử lý.
