Categories: Luật Hành Chính
Công chứng di chúc điện tử có bị phạt không? Mức phạt mới nhất là bao nhiêu?
Pháp luật Việt Nam hiện hành có những hạn chế nghiêm ngặt đối với việc công chứng di chúc, đặc biệt là công chứng di chúc điện tử. Hành vi công chứng di chúc này nếu thực hiện sai quy định có thể dẫn đến các chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với công […]
Pháp luật Việt Nam hiện hành có những hạn chế nghiêm ngặt đối với việc công chứng di chúc, đặc biệt là công chứng di chúc điện tử. Hành vi công chứng di chúc này nếu thực hiện sai quy định có thể dẫn đến các chế tài xử phạt nghiêm khắc đối với công chứng viên.
1. Công chứng điện tử là gì?
Công chứng điện tử được hiểu là việc công chứng viên của một tổ chức hành nghề công chứng tiến hành xác lập văn bản công chứng trên môi trường số.
Thay vì sử dụng giấy tờ và chữ ký tay truyền thống, quy trình này ứng dụng công nghệ thông tin, chữ ký số và hệ thống cơ sở dữ liệu để ghi nhận tính xác thực, tính hợp pháp của một hợp đồng, giao dịch. Sự ra đời của hình thức này giúp thúc đẩy mạnh mẽ dịch vụ công chứng điện tử, hỗ trợ người dân tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại.
Mặc dù mang lại nhiều tiện ích, nhưng hình thức số hóa này yêu cầu quy trình kỹ thuật cực kỳ nghiêm ngặt. Hệ thống công nghệ thông tin được sử dụng phải bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu, bảo mật thông tin và có khả năng chống can thiệp, sửa đổi trái phép.
2. Có được công chứng di chúc điện tử không?
Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa cho phép công chứng di chúc điện tử. Di chúc là một loại giao dịch đặc biệt, thể hiện ý chí đơn phương và nguyện vọng cuối cùng của một cá nhân trước khi qua đời nhằm định đoạt tài sản của mình. Do đó, giao dịch này đòi hỏi tính bảo mật và khả năng xác thực trực tiếp cực kỳ cao.
Việc áp dụng công chứng di chúc điện tử vấp phải rào cản lớn về việc xác định năng lực hành vi dân sự, sự tự nguyện và tính minh mẫn của người để lại di sản tại thời điểm lập văn bản. Đây là lý do khiến hành vi thực hiện công chứng di chúc trực tuyến bị đặt dưới các quy định hạn chế nghiêm ngặt nhằm tránh tối đa rủi ro giả mạo hoặc cưỡng ép người lập di chúc.
Ví dụ thực tế
Ông A do tuổi già sức yếu, không muốn đi lại nên đã liên hệ với một đơn vị cung cấp dịch vụ công chứng điện tử để nhờ công chứng viên thực hiện cuộc gọi video qua ứng dụng trực tuyến, sau đó ông A dùng chữ ký số cá nhân để ký vào file di chúc điện tử. Hành vi xác lập công chứng di chúc điện tử từ xa này của công chứng viên là vi phạm nghiêm trọng Điểm c Khoản 5 Điều 16 Nghị định 109/2026/NĐ-CP. Văn bản di chúc này sẽ bị coi là vô hiệu và công chứng viên sẽ bị xử phạt tiền nặng.
Công chứng di chúc điện tử có bị phạt không? Mức phạt mới nhất là bao nhiêu?
3. Hình thức phạt tiền và biện pháp khắc phục hậu quả
Căn cứ theo Khoản 5 Điều 14 của Nghị định 109/2026/NĐ-CP, mức xử phạt đối với công chứng viên có hành vi vi phạm về công chứng điện tử trực tuyến được quy định như sau:
– Về mức phạt tiền: Phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng đối với hành vi thực hiện công chứng điện tử trực tuyến đối với di chúc hoặc giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác.
– Về biện pháp khắc phục hậu quả: Ngoài việc bị phạt tiền, người thực hiện hành vi vi phạm còn buộc phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được từ việc thực hiện hành vi này.
Nếu người lập di chúc gặp khó khăn trong việc đi lại (người già yếu, ốm đau), thay vì mạo hiểm với công chứng di chúc trực tuyến, giải pháp an toàn và đúng luật nhất là sử dụng dịch vụ công chứng tại nhà. Các tổ chức hành nghề công chứng hoàn toàn có thể cử Công chứng viên đến tận nơi ở, bệnh viện để lập và chứng nhận di chúc hợp pháp.
Kết luận
Tóm lại, công chứng di chúc trực tuyến hiện nay chưa được pháp luật Việt Nam công nhận hoàn toàn do tính chất đặc thù của loại giao dịch này. Từ ngày 18/5/2026, mọi hành vi vi phạm sẽ bị xử phạt rất nặng theo Nghị định 109/2026/NĐ-CP với mức phạt tiền lên tới 25 triệu đồng và buộc nộp lại lợi nhuận bất hợp pháp.
Để đảm bảo quyền lợi thừa kế cho người thân và tránh những rủi ro pháp lý, tranh chấp không đáng có, người dân cần tuân thủ đúng cách lập di chúc hợp pháp bằng việc đến trực tiếp các cơ quan có thẩm quyền hoặc sử dụng dịch vụ công chứng tại nhà theo đúng trình tự pháp luật năm 2026.
Xem thêm: Di chúc thế nào được xem là hợp pháp?