Bản chất pháp lý: Nghỉ ốm đau và Nghỉ phép năm là hai chế độ hoàn toàn độc lập
Theo quy định pháp luật lao động hiện hành, nghỉ ốm đau và nghỉ hằng năm là hai quyền lợi hoàn toàn khác nhau và độc lập với nhau của người lao động.
- Nghỉ phép năm (Theo Điều 113 Bộ luật Lao động 2019): Là số ngày nghỉ có hưởng nguyên lương hằng năm mà người lao động được hưởng khi làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động (thường là 12 ngày đối với điều kiện làm việc bình thường).
- Nghỉ ốm đau (Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024): Là chế độ an sinh xã hội nhằm bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi họ phải tạm dừng làm việc để điều trị bệnh, có xác nhận của cơ sở khám, chữa bệnh có thẩm quyền.
Do đó, việc người lao động nghỉ ốm đau không làm mất đi và cũng không bị trừ trực tiếp vào tổng số ngày nghỉ phép năm mà người lao động được hưởng theo thâm niên.
Thời gian nghỉ ốm đau có được tính là "thời gian làm việc" để tính phép năm?
Tuy không bị trừ trực tiếp, nhưng thời gian người lao động nghỉ ốm đau dài ngày có ảnh hưởng gián tiếp đến số ngày nghỉ phép năm hay không? Câu trả lời nằm ở quy định về thời gian làm việc để tính số ngày nghỉ hằng năm.
Căn cứ theo Khoản 6 Điều 65 Nghị định 145/2020/NĐ-CP, pháp luật quy định cụ thể khoảng thời gian được coi là thời gian làm việc của người lao động để tính số ngày nghỉ hằng năm:
"6. Thời gian nghỉ do ốm đau nhưng cộng dồn không quá 02 tháng trong một năm."
- Nếu trong năm người lao động nghỉ ốm đau rải rác hoặc tổng thời gian nghỉ ốm dưới hoặc là 02 tháng, thì toàn bộ thời gian đó vẫn được pháp luật công nhận là thời gian làm việc để tính phép năm. Người lao động vẫn được hưởng nguyên vẹn số ngày phép năm (ví dụ 12 ngày/năm) mà không bị giảm bớt.
- Trường hợp không may mắn, người lao động nghỉ ốm đau liên tục vượt quá 02 tháng trong năm, thì khoảng thời gian vượt quá 02 tháng đó sẽ không được tính là thời gian làm việc để tính phép năm. Khi đó, số ngày nghỉ hằng năm của người lao động trong năm đó sẽ được tính tương ứng giảm đi theo tỷ lệ thời gian làm việc thực tế.
Quyền lợi về tiền lương khi kết hợp nghỉ ốm đau và nghỉ phép năm
- Khi nghỉ ốm đau: Người lao động sẽ nhận được tiền trợ cấp ốm đau từ Quỹ Bảo hiểm xã hội (mức hưởng tính theo tỷ lệ đóng Bảo hiểm xã hội và số ngày nghỉ thực tế theo quy định), thay vì nhận lương từ công ty trong những ngày đó.
- Khi nghỉ phép năm: Người lao động được công ty trả nguyên vẹn tiền lương như ngày làm việc bình thường.
Chính vì sự tách bạch này, doanh nghiệp không được phép tự ý lấy lý do nhân viên nghỉ ốm đau trong hạn mức cho phép để cắt xén, trừ đi số ngày phép năm hợp pháp của người lao động.
Người lao động cần lưu ý gì để bảo vệ quyền lợi?
- Cung cấp đầy đủ giấy tờ y tế: Khi nghỉ ốm đau (dù là ngoại trú hay nội trú), cần xin Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội hoặc Giấy ra viện từ bệnh viện/trạm y tế để làm căn cứ và ghi nhận thời gian hợp pháp.
- Kiểm tra tổng số ngày nghỉ phép năm cuối năm: Vào dịp cuối năm hoặc khi chuẩn bị nghỉ việc, nếu phát hiện công ty tự ý trừ phép năm do nghỉ ốm đau (trong khi tổng thời gian nghỉ ốm đau chưa vượt quá 02 tháng), người lao động hoàn toàn có quyền yêu cầu bộ phận nhân sự rà soát lại theo đúng quy định tại Nghị định 145/2020/NĐ-CP.
Xem thêm: Trừ lương người lao động đi làm trễ, có đúng pháp luật?
