Người được mời sang nước ngoài hỗ trợ điều tra có được bảo vệ không?
Pháp luật quy định cơ chế bảo đảm an toàn đối với người được yêu cầu có mặt trên lãnh thổ nước ngoài để hỗ trợ điều tra, cung cấp chứng cứ trong khuôn khổ tương trợ tư pháp về hình sự.
Theo Điều 11 Luật Tương trợ tư pháp về hình sự 2025, khi yêu cầu một người có mặt trên lãnh thổ nước yêu cầu để hỗ trợ điều tra, cung cấp chứng cứ, nước yêu cầu phải cam kết bằng văn bản về các nội dung bảo đảm an toàn cho người đó.
Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ người được mời bị lợi dụng việc hỗ trợ điều tra để truy cứu trách nhiệm hình sự, bắt giữ hoặc áp dụng biện pháp hạn chế tự do đối với những hành vi đã thực hiện trước khi rời khỏi nước được yêu cầu.
Như vậy, việc sang nước ngoài hỗ trợ điều tra không đồng nghĩa với việc người được mời phải tự đặt mình vào tình trạng không được bảo vệ về mặt pháp lý. Các cam kết bảo đảm an toàn phải được đặt ra theo đúng quy định của pháp luật và cơ chế tương trợ tư pháp áp dụng.
.png)
Những quyền lợi nào được bảo đảm khi sang nước ngoài hỗ trợ điều tra?
Theo Điều 11 Luật Tương trợ tư pháp về hình sự 2025, nước yêu cầu phải cam kết bằng văn bản các nội dung sau:
Thứ nhất, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi đã thực hiện trước khi rời khỏi nước được yêu cầu.
Người được mời không bị truy cứu trách nhiệm hình sự trên lãnh thổ nước yêu cầu về hành vi đã thực hiện trước khi rời khỏi nước được yêu cầu.
Thứ hai, không bị bắt giữ hoặc áp dụng biện pháp hạn chế tự do.
Người được mời không bị bắt giữ hoặc áp dụng bất kỳ biện pháp hạn chế tự do nào khác trên lãnh thổ nước yêu cầu đối với hành vi đã thực hiện trước khi rời khỏi nước được yêu cầu, trừ các trường hợp ngoại lệ được quy định tại khoản 1 Điều 35 và khoản 1 Điều 37 của Luật này.
Thứ ba, không phải thực hiện hoạt động hỗ trợ vượt quá phạm vi yêu cầu nếu không đồng ý.
Người được mời không phải cung cấp chứng cứ hoặc hỗ trợ bất kỳ hoạt động điều tra hình sự nào ngoài phạm vi đã được nêu trong yêu cầu tương trợ tư pháp nếu người đó không đồng ý.
Ngoài ra, khoản 2 Điều 11 quy định người không đồng ý sang nước yêu cầu để hỗ trợ điều tra, cung cấp chứng cứ thì không phải chịu bất kỳ hình phạt hoặc biện pháp cưỡng chế nào.
Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 11, người đồng ý sang nước yêu cầu hỗ trợ điều tra, cung cấp chứng cứ thì không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về lời khai của mình, trừ trường hợp khai báo gian dối.
Những quy định này tạo cơ sở pháp lý để người được mời biết rõ phạm vi nghĩa vụ và các quyền lợi được bảo đảm trước khi quyết định tham gia hoạt động tương trợ tư pháp.
Thời hạn bảo vệ kéo dài bao lâu?
Cơ chế bảo đảm an toàn không kéo dài vô thời hạn. Theo khoản 4 Điều 11 Luật Tương trợ tư pháp về hình sự 2025, quyền không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, không bị bắt giữ hoặc áp dụng biện pháp hạn chế tự do quy định tại điểm a và điểm b khoản 1 Điều này sẽ chấm dứt nếu người đó không rời khỏi nước yêu cầu sau thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được thông báo bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền nước yêu cầu về việc không cần người đó có mặt trên lãnh thổ nước này.
Tuy nhiên, thời gian người đó không thể rời khỏi nước yêu cầu vì lý do bất khả kháng sẽ không được tính vào thời hạn 15 ngày nêu trên.
Bên cạnh đó, Điều 12 Luật Tương trợ tư pháp về hình sự 2025 còn quy định về bảo mật thông tin và giới hạn sử dụng. Theo đó, thông tin, tài liệu, chứng cứ do cơ quan có thẩm quyền cung cấp chỉ được sử dụng phù hợp với mục đích đã nêu trong yêu cầu tương trợ tư pháp; việc sử dụng ngoài mục đích này phải có sự đồng ý trước bằng văn bản của cơ quan có thẩm quyền của nước kia.
Như vậy, người được mời sang nước ngoài hỗ trợ điều tra được bảo vệ thông qua các cam kết về không truy cứu trách nhiệm hình sự, không bắt giữ, không áp dụng biện pháp hạn chế tự do đối với hành vi xảy ra trước khi rời khỏi nước được yêu cầu và quyền từ chối thực hiện hoạt động ngoài phạm vi yêu cầu. Tuy nhiên, người được mời cần lưu ý các trường hợp ngoại lệ và thời hạn bảo vệ theo quy định của pháp luật.













