1. Ly hôn trước, chia tài sản sau có được không?
Theo khoản 1 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, khi giải quyết tài sản của vợ chồng, pháp luật ưu tiên việc hai bên tự thỏa thuận. Chỉ khi không thể thỏa thuận hoặc có yêu cầu thì Tòa án mới xem xét, quyết định việc phân chia tài sản.
Bên cạnh đó, Điều 5 Bộ luật Tố tụng dân sự quy định Tòa án giải quyết vụ việc dân sự trong phạm vi yêu cầu của đương sự. Vì vậy, nếu trong quá trình giải quyết ly hôn, vợ chồng không yêu cầu Tòa án phân chia tài sản thì Tòa án không tự mình đặt ra vấn đề này để giải quyết.
Khoản 1 Điều 28 Bộ luật Tố tụng dân sự cũng xác định tranh chấp về chia tài sản khi ly hôn và chia tài sản sau khi ly hôn đều thuộc nhóm tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án.
Do đó, khi nộp đơn ly hôn, vợ chồng có thể thể hiện rõ rằng tài sản chung do hai bên tự thỏa thuận và không yêu cầu Tòa án giải quyết, hoặc chưa yêu cầu phân chia tài sản tại thời điểm đó.
Sau khi bản án hoặc quyết định ly hôn có hiệu lực, hai bên vẫn có quyền tiếp tục thỏa thuận về việc phân chia tài sản. Trường hợp không đạt được thỏa thuận, một trong hai bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết bằng một vụ án riêng.
2. Tài sản chưa chia sau ly hôn thuộc về ai?
Việc Tòa án chưa phân chia tài sản không đồng nghĩa với việc tài sản đó đương nhiên thuộc về người đang trực tiếp quản lý, sử dụng hoặc người đứng tên trên giấy tờ.
Nếu tài sản được xác định là tài sản chung của vợ chồng và chưa được phân chia thì sau khi ly hôn, về nguyên tắc tài sản vẫn thuộc sở hữu chung của hai người.
Đối với trường hợp có tranh chấp mà một bên không chứng minh được tài sản là tài sản riêng của mình thì tài sản đó có thể được xác định là tài sản chung theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.
Vì vậy, việc một người đứng tên trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy đăng ký xe, tài khoản ngân hàng hoặc giấy tờ liên quan chưa phải là căn cứ duy nhất để xác định người đó có toàn quyền sở hữu tài sản.
Khi xác định tài sản chung hay tài sản riêng, cần xem xét nhiều yếu tố như thời điểm hình thành tài sản, nguồn tiền tạo lập, nguồn gốc tài sản, tài sản được tặng cho hoặc thừa kế riêng hay không và các tài liệu, chứng cứ mà các bên cung cấp.
3. Sau khi ly hôn, chia tài sản bằng cách nào?
Sau khi quan hệ hôn nhân đã chấm dứt, tài sản chung chưa được giải quyết có thể được phân chia theo hai phương thức chính.
3.1. Hai bên tự thỏa thuận chia tài sản
Đây thường là phương án giúp các bên tiết kiệm thời gian và hạn chế phát sinh tranh chấp.
Vợ chồng đã ly hôn có thể thống nhất về:
- Tài sản cụ thể mà mỗi bên được nhận;
- Giá trị tài sản mỗi người được hưởng;
- Khoản tiền một bên phải thanh toán cho bên còn lại nếu giá trị tài sản nhận được chênh lệch;
- Người tiếp tục quản lý, sử dụng hoặc khai thác tài sản;
- Việc bán, chuyển nhượng hoặc xử lý tài sản;
- Trách nhiệm đối với các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản liên quan.
Đối với những tài sản phải đăng ký quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng như nhà, đất, ô tô..., việc phân chia cần tuân thủ các quy định về hình thức, công chứng, chứng thực và đăng ký biến động theo pháp luật có liên quan.
3.2. Yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp
Nếu hai bên không thể thống nhất được phương án phân chia, một trong hai người có quyền khởi kiện yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản sau ly hôn.
Đây là tranh chấp có thể được giải quyết độc lập với vụ án hoặc việc ly hôn trước đó.
Theo quy định về thẩm quyền hiện hành, Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các tranh chấp về hôn nhân và gia đình thuộc phạm vi luật định.
Về thẩm quyền theo lãnh thổ, cần lưu ý:
- Nếu tranh chấp liên quan đến bất động sản, thông thường phải nộp đơn tại Tòa án nơi có bất động sản;
- Nếu tranh chấp về tài sản khác, về nguyên tắc, vụ án được giải quyết tại Tòa án nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc;
- Trong một số trường hợp, các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản lựa chọn Tòa án nơi nguyên đơn cư trú, làm việc, trừ trường hợp pháp luật quy định thẩm quyền riêng đối với bất động sản.
4. Tài sản sau ly hôn có phải chia đôi không?
Một trong những hiểu lầm phổ biến là tài sản chung của vợ chồng khi ly hôn hoặc sau ly hôn luôn được chia đúng 50/50.
Thực tế, theo khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình, tài sản chung được xem xét theo nguyên tắc chia đôi nhưng Tòa án không máy móc chia mỗi bên đúng một nửa giá trị tài sản.
Khi giải quyết việc phân chia, Tòa án phải xem xét nhiều yếu tố, trong đó có:
- Hoàn cảnh của gia đình và điều kiện của từng bên;
- Công sức đóng góp của mỗi người vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung;
- Việc bảo đảm lợi ích chính đáng của mỗi bên trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp;
- Lỗi của mỗi bên trong việc thực hiện hoặc vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.
Do đó, tỷ lệ tài sản mỗi bên được nhận có thể không hoàn toàn bằng nhau. Việc phân chia cụ thể phải dựa trên tính chất của tài sản, hoàn cảnh của các bên và những chứng cứ được đưa ra trong quá trình giải quyết. Vợ chồng hoàn toàn có thể ly hôn trước và chia tài sản sau. Nếu hai bên tự thỏa thuận được thì có thể tự phân chia; nếu phát sinh tranh chấp, một trong hai bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết việc chia tài sản sau ly hôn.
Xem thêm: Quyền nuôi con sau ly hôn, điều kiện giành quyền nuôi con 2026
