Categories: Uncategorized
Biện pháp quản lý tại địa phương cho người sử dụng ma túy trái phép
Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, hành vi liên quan đến ma túy luôn được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, cần hiểu rõ sử dụng trái phép chất ma túy khác hoàn toàn với các tội danh như Tàng trữ, Vận chuyển hay Tổ chức sử dụng. Thay vì đối mặt với án […]
Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, hành vi liên quan đến ma túy luôn được kiểm soát chặt chẽ. Tuy nhiên, cần hiểu rõ sử dụng trái phép chất ma túy khác hoàn toàn với các tội danh như Tàng trữ, Vận chuyển hay Tổ chức sử dụng. Thay vì đối mặt với án tù, người chỉ dừng lại ở hành vi sử dụng sẽ bị áp dụng các biện pháp hành chính và quản lý tại địa phương.
Phân biệt “Người sử dụng trái phép chất ma túy” và “Người nghiện ma túy”
Sự nhầm lẫn giữa hai khái niệm này thường dẫn đến những hiểu lầm về mức độ nghiêm trọng của biện pháp xử lý. Theo Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy 2021, pháp luật phân định rõ:
Theo Khoản 10, “Người sử dụng trái phép chất ma túy là người có hành vi sử dụng chất ma túy mà không được sự cho phép của người hoặc cơ quan chuyên môn có thẩm quyền và xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể có kết quả dương tính.”
Theo Khoản 12. “Người nghiện ma túy là người sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần và bị lệ thuộc vào các chất này.”
Như vậy, điểm khác nhau cơ bản nhất là kết quả tình trạng nghiện, dựa trên quy trình xác định do cơ quan y tế có thẩm quyền thực hiện.
Sử dụng trái phép chất ma túy là hành vi vi phạm pháp luật nhưng chưa đến mức bị coi là mắc bệnh nghiện hoặc lệ thuộc vào chất ma túy. Còn người nghiện sẽ bị áp dụng các biện pháp cai nghiện (tự nguyện hoặc bắt buộc), nghiêm trọng hơn so với biện pháp quản lý thông thường.
Người nghiện đều từng là người sử dụng, nhưng không phải người sử dụng nào cũng là người nghiện. Nếu chỉ mới sử dụng lần đầu hoặc sử dụng không thường xuyên và chưa bị lệ thuộc, pháp luật sẽ xếp vào nhóm “Người sử dụng trái phép chất ma túy”.
Xử phạt hành chính đối với người sử dụng ma túy trái phép
Hành vi sử dụng trái phép chất ma túy hiện nay không bị truy cứu trách nhiệm hình sự (theo Bộ luật Hình sự 2015). Tuy nhiên, đây vẫn là hành vi vi phạm trật tự, an toàn xã hội và phải chịu chế tài hành chính.
Căn cứ theo Điều 30 Nghị định 282/2025/NĐ-CP (về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng, chống bạo lực gia đình):
– Mức phạt: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
– Hình thức xử phạt bổ sung: Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm (nếu có).
Mức phạt này nhằm mục đích răn đe về mặt kinh tế, đánh dấu sự vi phạm của cá nhân trong hồ sơ quản lý hành chính của địa phương.
Biện pháp quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy tại địa phương
Bản chất của biện pháp quản lý
Theo Khoản 1 Điều 23 Luật Phòng, chống ma túy 2021, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy là biện pháp phòng ngừa, nhằm giúp họ không tiếp tục sử dụng và ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật phát sinh. Quản lý tại địa phương không phải là biện pháp xử lý hành chính. Việc này nhằm mục đích không để lại tiền án, tiền sự như việc đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc hay cai nghiện bắt buộc. Thời hạn quản lý là 01 năm, tính từ ngày Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định quản lý.
Nội dung quản lý bao gồm những gì?
Trong suốt 12 tháng này, người vi phạm sẽ chịu sự giám sát của UBND cấp xã với các hoạt động cụ thể:
– Cơ quan chức năng, đoàn thể (Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên…) sẽ tiếp cận để tư vấn, động viên tâm lý, giáo dục về tác hại của ma túy, để họ không tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy.
– Công an cấp xã có quyền yêu cầu người trong diện quản lý thực hiện xét nghiệm chất ma túy bất cứ lúc nào để kiểm tra việc tái sử dụng.
– Ngăn chặn người sử dụng trái phép chất ma túy có hành vi gây mất trật tự, an toàn xã hội.
Quy trình áp dụng biện pháp quản lý
Khi một cá nhân có kết quả xét nghiệm dương tính với ma túy, quy trình sau sẽ được kích hoạt:
1. Lập biên bản: Cơ quan Công an lập biên bản về hành vi sử dụng trái phép chất ma túy.
2. Thông báo: Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ khi có kết quả xét nghiệm dương tính, Công an cấp xã thông báo cho UBND cấp xã nơi người đó cư trú.
3. Ra quyết định: Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy.
4. Phối hợp gia đình: Gia đình có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chức năng trong việc giám sát, nhắc nhở và báo cáo tình hình của người được quản lý.
Trường hợp dừng quản lý trước thời hạn hoặc chuyển đổi biện pháp
Biện pháp quản lý 01 năm không phải lúc nào cũng kéo dài đúng thời hạn nếu phát sinh các tình huống mới. Trong thời hạn quản lý, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định dừng quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy trong các trường hợp sau:
– Người sử dụng trái phép chất ma túy được xác định là người nghiện ma túy;
– Người sử dụng trái phép chất ma túy bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính giáo dục tại xã, phường, thị trấn do có hành vi sử dụng trái phép chất ma túy;
– Người sử dụng trái phép chất ma túy bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào trường giáo dưỡng;
– Người sử dụng trái phép chất ma túy phải thi hành án phạt tù;
– Người sử dụng trái phép chất ma túy trong danh sách quản lý chết, bị Tòa án tuyên bố là mất tích.
Tóm lại, việc quản lý sẽ dừng lại trong các trường hợp:
+ Chuyển sang diện “Người nghiện”: Nếu trong thời gian quản lý, cá nhân tiếp tục sử dụng và qua xét nghiệm y tế được xác định là đã nghiện ma túy, biện pháp quản lý sẽ dừng lại để chuyển sang quy trình cai nghiện (tự nguyện hoặc bắt buộc).
+ Vi phạm hành chính khác: Người sử dụng bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường hoặc đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng do các hành vi vi phạm pháp luật khác.
+ Xử lý hình sự: Nếu cá nhân phạm tội khác và phải thi hành án phạt tù.
+ Lý do khách quan khác: Người được quản lý chết hoặc bị Tòa án tuyên bố mất tích.