Viên chức có được điều hành doanh nghiệp ngoài Nhà nước?

Từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 chính thức có hiệu lực, trong đó có một điểm mới đáng chú ý là mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức. Khái niệm về viên chức Căn cứ theo Điều 1 Luật Viên chức 2025: Viên chức là công dân Việt Nam, […]

Từ ngày 01/7/2026, Luật Viên chức 2025 chính thức có hiệu lực, trong đó có một điểm mới đáng chú ý là mở rộng quyền tham gia hoạt động kinh doanh của viên chức.

Khái niệm về viên chức

Căn cứ theo Điều 1 Luật Viên chức 2025: Viên chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập và từ các nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật.

Quy định mới này phù hợp với chủ trương đẩy mạnh cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập, đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho việc đa dạng hóa nguồn kinh phí trả lương cho viên chức và thu nhập của viên chức.

Viên chức có được điều hành doanh nghiệp ngoài Nhà nước?

So với Luật Viên chức 2010, Luật Viên chức 2025 có sự thay đổi lớn về quyền của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp và kinh doanh. Theo Điều 13 Luật Viên chức 2025 quy định về quyền của viên chức trong thực hiện hoạt động nghề nghiệp và hoạt động kinh doanh:

1. Được ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức, đơn vị khác nếu pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, bảo đảm không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng, không trái với thỏa thuận tại hợp đồng làm việc và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Trường hợp chưa có thỏa thuận trong hợp đồng làm việc thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập; đối với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của cấp trên quản lý trực tiếp.

2. Được hành nghề với tư cách cá nhân nếu pháp luật về ngành, lĩnh vực không cấm, bảo đảm không xung đột lợi ích theo quy định của pháp luật về phòng, chống tham nhũng và không vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

3. Được góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, bệnh viện, cơ sở giáo dục, tổ chức nghiên cứu khoa học ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật về phòng, chống tham nhũng, pháp luật về doanh nghiệp hoặc pháp luật về ngành, lĩnh vực có quy định khác.

4. Được thực hiện các quyền khác trong hoạt động kinh doanh nếu không trái với quy định của pháp luật về hoạt động nghề nghiệp và quy định của cấp có thẩm quyền.

5. Viên chức làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, cơ sở giáo dục đại học công lập được thực hiện các quyền quy định tại Điều này, các quyền khác theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về doanh nghiệp và pháp luật khác có liên quan.

Như vậy, Luật Viên chức 2025 chính thức cho phép viên chức được ký hợp đồng lao động, hợp đồng dịch vụ với cơ quan, tổ chức khác; được hành nghề với tư cách cá nhân; được góp vốn và tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế ngoài công lập, trừ trường hợp pháp luật có quy định cấm.

Viên chức có được điều hành doanh nghiệp ngoài Nhà nước?

Chính sách mới về lương, thưởng, thu nhập của viên chức

Căn cứ theo Điều 12 Luật Viên chức 2025, lương, thưởng thu nhập của viên chức được quy định như sau:

– Viên chức được hưởng tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác trên cơ sở kết quả, hiệu quả công việc theo vị trí việc làm đảm nhiệm.

– Viên chức được hưởng tiền làm thêm giờ, tiền lương làm việc vào ban đêm, công tác phí và các chế độ khác theo quy định của pháp luật, quy chế chi tiêu nội bộ của đơn vị.

– Viên chức làm việc ở miền núi, biên giới, hải đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn hoặc trong các nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm, lĩnh vực sự nghiệp đặc thù được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định của pháp luật.

So với quy định trước đây, Luật Viên chức 2025 đã điều chỉnh cách tiếp cận về tiền lương, thưởng của viên chức theo hướng gắn chặt hơn với kết quả, hiệu quả công việc và vị trí việc làm. Thêm vào đó, quy định mới đã gộp tiền lương, tiền thưởng và các khoản thu nhập khác được chi trả một cách thống nhất đó là dựa trên hiệu quả công việc.

Nghĩa vụ của viên chức trong hoạt động nghề nghiệp

Căn cứ Điều 8 Luật Viên chức 2025 quy định về:

– Thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; chủ động nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ để đáp ứng yêu cầu của công việc; ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong thực hiện nhiệm vụ.

–  Có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của đơn vị; báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong đơn vị.

– Chủ động, sáng tạo, phối hợp chặt chẽ với đồng nghiệp trong thực hiện nhiệm vụ, hoạt động nghề nghiệp; giữ gìn đoàn kết trong đơn vị.

– Khi phục vụ Nhân dân, viên chức phải tuân thủ các quy định sau: Có thái độ lịch sự, tôn trọng Nhân dân; Có tinh thần hợp tác, tác phong khiêm tốn; Không hách dịch, cửa quyền, gây khó khăn, phiền hà đối với Nhân dân;

– Chấp hành các quy định về đạo đức nghề nghiệp.

– Viên chức chỉ được ký kết hợp đồng làm việc với 01 đơn vị sự nghiệp công lập và chịu sự quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập đó.

– Thực hiện các nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật về ngành, lĩnh vực và quy định của cấp có thẩm quyền.