Cập nhật về người có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản mới nhất 2026

So sánh quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản giữa Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Luật Phá sản 2014. Những điểm mới quan trọng về chủ thể nộp đơn chủ doanh nghiệp cần biết năm 2026.

So sánh quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản giữa Luật Phục hồi, phá sản 2025 và Luật Phá sản 2014. Những điểm mới quan trọng về chủ thể nộp đơn chủ doanh nghiệp cần biết năm 2026.

Trong bối cảnh kinh tế năm 2026, việc nắm rõ quy định về quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản là cực kỳ quan trọng đối với các chủ doanh nghiệp, nhà đầu tư lẫn các chủ nợ. Sự ra đời của Luật Phục hồi, phá sản 2025 (có hiệu lực thi hành từ năm 2026) thay thế cho Luật Phá sản 2014 đã đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong tư duy lập pháp. Không chỉ nới lỏng cơ chế tự cứu mình cho doanh nghiệp, luật mới còn siết chặt trách nhiệm của những người quản lý khi doanh nghiệp rơi vào tình trạng mất khả năng thanh toán.

So sánh chủ thể có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản

Nhìn chung, cả hai văn bản luật đều ghi nhận quyền nộp đơn của các nhóm chủ thể cơ bản như chủ nợ, người lao động và cổ đông. Tuy nhiên, Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã có những sửa đổi mang tính bước ngoặt nhằm bảo vệ tối đa quyền lợi của các bên yếu thế, đồng thời bổ sung thêm các cơ quan quản lý nhà nước vào danh sách này.

Quyền của người lao động và công đoàn: Thay đổi thời hạn nộp đơn

Theo Luật Phá sản 2014: Khoản 2 Điều 5 quy định người lao động hoặc đại diện công đoàn có quyền nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản khi doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ trả lương và các khoản nợ khác đến hạn trong thời hạn 03 tháng.

Theo Luật Phục hồi, phá sản 2025: Khoản 1 Điều 38 đã nâng thời hạn này lên 06 tháng kể từ ngày phải thực hiện nghĩa vụ trả lương hoặc các khoản nợ khác đến hạn.

Ví dụ thực tế: Công ty A nợ lương nhân viên từ tháng 1 năm 2026. Theo quy định mới, tập thể người lao động phải đợi đến hết tháng 7 năm 2026 (đủ 06 tháng nợ lương liên tục) mới có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản đối với công ty A. Sự thay đổi này giúp doanh nghiệp có thêm thời gian xoay sở dòng tiền, tránh bị người lao động nộp đơn quá sớm làm ảnh hưởng đến uy tín thương mại.

Quyền của cổ đông và thành viên góp vốn: Nới lỏng điều kiện sở hữu

Đây là một trong những điểm mới then chốt nhất của luật mới nhằm bảo vệ các cổ đông, thành viên thiểu số trong công ty khi ban điều hành hoạt động kém hiệu quả.

– Đối với cổ đông công ty cổ phần: 

Khoản 5 Điều 5 Luật Phá sản 2014 quy định cổ đông hoặc nhóm cổ đông phải sở hữu từ 20% số cổ phần phổ thông trở lên trong thời gian liên tục ít nhất 06 tháng mới có quyền nộp đơn.

Tuy nhiên, Luật Phục hồi, phá sản 2025 đã hoàn toàn bãi bỏ điều kiện về “thời gian nắm giữ liên tục 06 tháng”. Cổ đông chỉ cần sở hữu từ 20% trở lên (hoặc tỷ lệ nhỏ hơn nếu Điều lệ công ty quy định) là lập tức có quyền nộp đơn khi công ty mất khả năng thanh toán.

– Đối với thành viên công ty TNHH: 

Đây là quy định hoàn toàn mới được bổ sung tại Điểm d Khoản 1 Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025. Thành viên hoặc nhóm thành viên sở hữu từ 65% tổng số vốn điều lệ của công ty TNHH hai thành viên trở lên (hoặc tỷ lệ nhỏ hơn theo Điều lệ) chính thức có quyền yêu cầu mở thủ tục phá sản.

Trước đây, Luật Phá sản 2014 không hề có quy định riêng biệt trao quyền này cho nhóm thành viên góp vốn của công ty TNHH.

 Sự tham gia của Cơ quan Thuế và Bảo hiểm xã hội (Mới hoàn toàn)

Một bước đi đột phá của Luật Phục hồi, phá sản 2025 là việc trao quyền và nghĩa vụ chủ động nộp đơn cho các cơ quan quản lý nhà nước để hạn chế tình trạng trốn thuế, nợ đọng bảo hiểm kéo dài. 

Cụ thể, theo Khoản 3, 4 Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025:

– Cơ quan quản lý thuế: Bắt buộc phải nộp đơn yêu cầu phá sản đối với các doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

– Cơ quan bảo hiểm xã hội: Có quyền nộp đơn khi doanh nghiệp chậm, trốn đóng bảo hiểm bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế mà cơ quan bảo hiểm đã đôn đốc nhưng doanh nghiệp không phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất.

Xem thêm: Tòa án nào có quyền thụ lý yêu cầu mở thủ tục phá sản? Cập nhật mới nhất 2026

So sánh các chủ thể có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu phá sản

Bên cạnh “quyền” (được làm), luật cũng quy định rất rõ về “nghĩa vụ” (bắt buộc phải làm) đối với những người trực tiếp điều hành doanh nghiệp nhằm tránh việc tẩu tán tài sản hoặc cố tình duy trì một doanh nghiệp đã mất khả năng thanh toán.

Thay đổi về nhóm đối tượng có nghĩa vụ nộp đơn

Luật mới đã chuẩn hóa lại nhóm đối tượng chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất trong doanh nghiệp. Thay vì liệt kê rời rạc các chức danh cá nhân như Chủ tịch Hội đồng quản trị hay Chủ tịch Hội đồng thành viên như Luật Phá sản 2014, Khoản 2 Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định mang tính tập thể và tổ chức hơn:

Những người sau đây có nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản khi doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán, trừ trường hợp đã nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi:

– Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã;

– Hội đồng quản trị của công ty cổ phần, Hội đồng thành viên của công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên, Hội đồng thành viên của công ty hợp danh;

– Đại hội thành viên của hợp tác xã;

– Chủ doanh nghiệp tư nhân; chủ sở hữu công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.

Đặc biệt, luật mới bổ sung điều khoản loại trừ nhóm đối tượng này sẽ không bị buộc nghĩa vụ nộp đơn phá sản nếu họ đã nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi hoạt động kinh doanh trước đó. Điều này khuyến khích các nhà quản lý tìm kiếm cơ hội tái cấu trúc thay vì buông xuôi chọn con đường khai tử doanh nghiệp.

Chế tài bồi thường thiệt hại cực kỳ nghiêm khắc

Nếu như Luật Phá sản 2014 chỉ quy định chung chung về việc chịu trách nhiệm trước pháp luật, thì Khoản 5 Điều 38 Luật Phục hồi, phá sản 2025 quy định cụ thể và rất nặng nề về trách nhiệm vật chất.

Theo đó, những người có nghĩa vụ quản lý nếu không chủ động nộp đơn yêu cầu phá sản khi doanh nghiệp lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán, mà để phát sinh thêm các khoản thiệt hại sau thời điểm đó, thì phải tự dùng tài sản cá nhân để bồi thường thiệt hại.

Hãy luôn chủ động kiểm soát dòng tiền và các nghĩa vụ nợ đến hạn. Nếu nhận thấy doanh nghiệp không thể vượt qua khủng hoảng tài chính, việc chủ động nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản doanh nghiệp chính là giải pháp an toàn nhất để bảo vệ uy tín cá nhân, tránh các rủi ro bồi thường thiệt hại bằng tài sản riêng sau này. Trong trường hợp gặp khó khăn về hồ sơ, doanh nghiệp nên chủ động tìm kiếm sự tư vấn từ các tổ chức hành nghề luật chuyên nghiệp để được hỗ trợ thực hiện quy trình một cách chuẩn xác và nhanh chóng nhất.

Xem thêm: Thủ tục tuyên bố phá sản doanh nghiệp: Hướng dẫn chi tiết theo luật mới nhất 2026

Xem thêm: Phá sản doanh nghiệp và Giải thể doanh nghiệp khác nhau như thế nào?